محمد بن زكريا الرازي
79
كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )
و سار « 1 » و سوسمار و موش ، و نيرز راوند « 2 » واگير تركى « 3 » و آبنوس « 4 » و ماميران « 5 » و توتيا « 6 » و مرجان « 7 » و شاذنه « 8 » و زنگار « 9 » و شكر حجازى « 10 » و درد سركه سوخته « 11 » و دردى كميز « 12 » و مر ( مكى ) « 13 » و سند روس « 14 » و صمغ بادام تلخ و شيره كاهوى صحرائى و شيشه ؟ و سرگين خفاش « 15 » و مشك « 16 » مىباشند .
--> ( 1 ) - سار - Merle ( 2 ) - زراوند - گياهى است از طايفه بادرنحبويه و بر دو نوع است دراز و گرد : Aristoloche longue , ronde . ( 3 ) - اگير يا اگر تركى - ريشه خوشبوى معطر - - Roseau aromatique Calamus d , Asie . ( 4 ) - Ebe ? ne . ( 5 ) - ياماميرون - Grande Che ? lidoine . ( 6 ) - « توتيا اكسيد روى كه در كورههائى كه روى و سرب را مىگدازند حاصل مىشود ، توتياى اكبر نوعى از صدف . . . توتياى چشم يا توتياى ديده - سورمه . توتياى زردرنگ نوع سنگى است و توتياى سبز زاج سبز ( فرهنك نفيسى ) » . فرانسه آن Tuthie يا Tutie است . ( 7 ) - Corail . ( 8 ) - شاذنج كه عربى آن حجر الدم و حجر الطور است و فرانسه آن Hematite سزكوى اكسيد دوفر است ( رجوع شود به صفحه 69 ) . ( 9 ) - زنجار يا زنگار - زنجار الحديد يا زنگآهن يا اكسيد آهن . در بعضى كتب اكسيد مس و فلزات ديگر آمده است . در اينجا بيشتر به نظر مىرسد زنگ مس باشد . ( 10 ) - شكر العشر يا سكر العشر Manne d , Apocynum Syriacum . ( 11 ) - مقصود رسوب سركه است . ( 12 ) - عكر البول . ( 13 ) - Myhrre . ( 14 ) - Sandarque - سندر ، رنگ سرخ ، زرنيخ سرخ ، پرتوسولفوردار سينك ، Realgar . ( 15 ) - شبكور - Chauve Souris . ( 16 ) - مشگ - Moschus - Musc .